กายภาพบำบัด หลังผ่าตัดเข่าและข้อ ควรเริ่มตอนไหน และมีขั้นตอนอย่างไรให้ฟื้นตัวไว
กระบวนการฟื้นฟูสมรรถภาพร่างกายด้วย กายภาพบำบัด หลังการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าหรือข้อสะโพกเทียมมีความสำคัญต่อการฟื้นตัวของผู้ป่วย การฝึกขยับข้อต่อและกล้ามเนื้ออย่างถูกต้องและทันท่วงทีช่วยลดการเกิดภาวะแทรกซ้อน และช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาลงน้ำหนักและเคลื่อนไหวได้ใกล้เคียงปกติ
1. กายภาพบำบัด หลังผ่าตัดควรเริ่มเมื่อไหร่
ในทางการแพทย์ยุคใหม่ การทำกายภาพบำบัดมักเริ่มต้นภายใน 24 ชั่วโมงหลังการผ่าตัด หรือในวันถัดไปเมื่อสัญญาณชีพของผู้ป่วยอยู่ในระดับคงที่ การเคลื่อนไหวในระยะแรกมีวัตถุประสงค์เพื่อลดความเสี่ยงของการเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำส่วนลึก ป้องกันปัญหาข้อติดแข็งจากพังผืด และชะลอการฝ่อลีบของกล้ามเนื้อรอบข้อต่อ
การเริ่มฟื้นฟูตั้งแต่ระยะแรกมีวัตถุประสงค์สำคัญดังนี้
- ป้องกันภาวะลิ่มเลือดอุดตัน: การขยับข้อเท้าและขารูปแบบง่ายๆ ช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของเลือด
- ลดอาการข้อติดแข็ง: การขยับข้อเข่าหรือข้อสะโพกในองศาที่ปลอดภัยช่วยป้องกันพืดผื่นและพังผืดดึงรั้ง
- ฟื้นฟูการทำงานของกล้ามเนื้อ: ป้องกันกล้ามเนื้อต้นขาและสะโพกฝ่อลีบจากการไม่ได้ใช้งาน
2. ขั้นตอนการทำ กายภาพบำบัด ในแต่ละระยะการฟื้นตัว
การทำกายภาพบำบัดหลังผ่าตัดแบ่งออกเป็นสามระยะตามการสมานตัวของเนื้อเยื่อและความพร้อมของผู้ป่วย
- ระยะแรกเกิดขึ้นในช่วง 1 ถึง 3 วันแรกขณะพักฟื้นในโรงพยาบาล นักกายภาพบำบัดจะแนะนำการเกร็งกล้ามเนื้อต้นขา การขยับข้อเท้า การงอและเหยียดข้อเข่าในองศาที่ปลอดภัย รวมถึงการปรับท่าทางขณะนั่งข้างเตียงและการเริ่มฝึกยืนหรือก้าวเดินระยะสั้นด้วยอุปกรณ์ช่วยเดิน
- ระยะที่สองอยู่ในช่วงสัปดาห์ที่ 1 ถึง 4 หลังผ่าตัด การฝึกจะเน้นการเพิ่มองศาการเคลื่อนไหวของข้อต่อ การปรับท่าเดินให้ถูกต้อง การฝึกลงน้ำหนักบนขาข้างที่ผ่าตัด และการก้าวขึ้นลงบันไดอย่างปลอดภัย
- ระยะที่สามตั้งแต่สัปดาห์ที่ 5 เป็นต้นไป การฝึกจะมุ่งเน้นการเสริมสร้างความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ การฝึกทรงตัว และการปรับการทำงานของข้อต่อให้สอดคล้องกับการทำกิจกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น การเดินโดยไม่พึ่งอุปกรณ์ หรือการออกกำลังกายเบาๆ
3. ข้อปฏิบัติตามแนวทางการฟื้นตัว
ความต่อเนื่องในการบริหารร่างกายที่บ้านและการคุมระดับความปวดด้วยยาตามคำสั่งแพทย์มีผลต่อความก้าวหน้าในการรักษา การประคบเย็นรอบข้อต่อหลังการฝึกช่วยลดการอักเสบและบวม ขณะเดียวกัน การจัดสภาพแวดล้อมภายในบ้านให้ปลอดภัย เช่น การติดราวจับในห้องน้ำและการกำจัดสิ่งกีดขวางบนพื้น ช่วยลดความเสี่ยงต่อการสะดุดล้ม
การรับบริการตรวจประเมินและวางแผนฟื้นฟูโดยนักกายภาพบำบัดเฉพาะทางที่ rehabcareclinic เป็นอีกหนึ่งตัวเลือกสำหรับการดูแลโครงสร้างร่างกายอย่างเป็นระบบตามหลักวิชาการ